Procedura 42 to dopuszczenie maszyny do obrotu w jednym państwie Unii połączone ze zwolnieniem z VAT, ponieważ zaraz po odprawie następuje dostawa wewnątrzwspólnotowa albo przemieszczenie towaru do innego państwa członkowskiego. Cło płaci się normalnie. Podatek rozlicza się w kraju przeznaczenia, nie na granicy.
Co dokładnie mówi przepis
Artykuł 143 ustęp 1 litera d dyrektywy zwalnia z podatku import towarów wysłanych lub transportowanych z państwa trzeciego do państwa członkowskiego innego niż to, w którym kończy się wysyłka lub transport, jeśli dostawa tych towarów przez importera jest zwolniona na podstawie artykułu 138. Innymi słowy zwolnienie przy imporcie jest doczepione do zwolnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej. Jeśli ta druga upada, upada i pierwsza. To jest cała mechanika tej procedury i zarazem źródło większości kłopotów.
Warunki, które trzeba spełnić w dniu odprawy
Artykuł 143 ustęp 2 wymaga, żeby w momencie importu importer podał właściwym organom państwa przywozu co najmniej trzy rzeczy. Po pierwsze swój numer identyfikacyjny VAT nadany w państwie przywozu albo numer swojego przedstawiciela podatkowego, odpowiedzialnego za zapłatę podatku, nadany w tym państwie. Po drugie numer identyfikacyjny VAT nabywcy, któremu towary są dostarczane, nadany w innym państwie członkowskim, albo swój własny numer nadany w państwie, w którym kończy się transport, gdy chodzi o przemieszczenie własnych towarów. Po trzecie dowód, że importowane towary są przeznaczone do transportu z państwa przywozu do innego państwa członkowskiego, przy czym państwa mogą przewidzieć, że ten dowód przedstawia się tylko na żądanie.
Dlaczego to ma znaczenie przy maszynie z aukcji
Typowy układ wygląda tak: polska firma kupuje maszynę na aukcji w Anglii i chce ją mieć u siebie. Nie ma tu dwóch podmiotów, jest jeden, więc nie ma klasycznej dostawy wewnątrzwspólnotowej. Zamiast niej występuje przemieszczenie własnych towarów, o którym mówi artykuł 138 ustęp 2 litera c dyrektywy. Wtedy w zgłoszeniu podaje się własny polski numer identyfikacyjny VAT jako numer w państwie zakończenia transportu, a w Polsce wykazuje się wewnątrzwspólnotowe nabycie. Ten wariant działa, ale wymaga, żeby kupujący był zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych po obu stronach operacji, a nie tylko krajowo.
Obowiązek sprawozdawczy i co się dzieje przy jego niedopełnieniu
To jest punkt, który najczęściej umyka. Artykuł 138 ustęp 1a dyrektywy stanowi wprost, że zwolnienie nie ma zastosowania, gdy dostawca nie dopełnił obowiązku złożenia informacji podsumowującej przewidzianego w artykułach 262 i 263 albo gdy złożona informacja nie zawiera prawidłowych danych dotyczących tej dostawy, chyba że dostawca może należycie uzasadnić swoje uchybienie w sposób zadowalający właściwe organy. Informację podsumowującą sporządza się za każdy miesiąc kalendarzowy w terminie nieprzekraczającym miesiąca. Brak tego jednego dokumentu przewraca zwolnienie, a wtedy podatek wraca do zapłaty w państwie przywozu.
Co sprawdza kontrola
- Czy numer identyfikacyjny nabywcy albo własny numer w państwie przeznaczenia był aktywny w dniu transakcji.
- Czy maszyna fizycznie opuściła państwo przywozu. Europejski Trybunał Obrachunkowy w raporcie o procedurze 42 przypomniał, że zwolnienie ma zastosowanie dopiero wtedy, gdy importer wykaże, że towary fizycznie opuściły państwo przywozu.
- Czy dane w zgłoszeniu celnym zgadzają się z listem przewozowym i z fakturą zakupu.
- Czy transakcja została wykazana w informacji podsumowującej i we właściwej kwocie.
- Czy podstawa opodatkowania nie została zaniżona. Ten sam raport wskazał, że operatorzy podawali w informacji podsumowującej wartość statystyczną albo celną zamiast podstawy opodatkowania importu, która obejmuje także koszty transportu i cło.
Kiedy procedura 42 nie ma sensu
Nie ma jej po co uruchamiać, gdy maszyna zostaje w państwie odprawy, gdy kupujący nie jest zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych albo gdy nie da się zebrać dowodów przewozowych na czas. Nie ma jej też po co uruchamiać dla samego efektu: to narzędzie płynnościowe, a nie sposób na obniżenie obciążeń. Jeśli maszyna ma stanąć w Polsce i kupujący woli rozliczyć podatek importowy w polskiej deklaracji, prostszą drogą bywa tranzyt i odprawa na miejscu, co porównujemy w tekście o odprawie maszyny w Holandii zamiast w Polsce. Ogólny opis mechanizmu poza kontekstem maszyn zbiera artykuł o procedurze 42.
Co robimy my, a czego nie
Odprawę organizujemy i prowadzimy po obu stronach w ramach zlecenia, we współpracy ze stałymi agencjami celnymi, i dostarczamy dowody przewozowe, na których stoi całe rozliczenie: poprawnie wypełniony i podpisany list przewozowy, potwierdzenie dostawy, zgodność danych ze zgłoszeniem. Nie składamy za klienta informacji podsumowującej, nie rejestrujemy go do VAT w innym państwie i nie reprezentujemy go przed organem podatkowym. Te czynności należy ustawić z własnym doradcą albo księgowością, zanim maszyna ruszy z placu, bo później nie da się ich odtworzyć wstecz. Następstwa dokumentowe po polskiej stronie opisuje tekst o VAT i cle przy imporcie z UK do Polski.
Źródła
- EUR-Lex: dyrektywa 2006/112/WE, artykuły 138, 143 i 262 (dostęp 2026-08-20)
- Europejski Trybunał Obrachunkowy: sprawozdanie specjalne 13/2011 o kontroli procedury celnej 42 (dostęp 2026-08-20)
- EUR-Lex: unijny kodeks celny, rozporządzenie 952/2013 (dostęp 2026-08-20)
Planujesz przywóz maszyny z Wysp z dostawą do Polski albo dalej do Czech, Słowacji, Austrii lub Węgier? Opisz trasę w formularzu wyceny, a ułożymy przewóz razem z odprawą. Kierunek środkowoeuropejski opisuje tekst o imporcie z UK do Czech, Słowacji, Austrii i Węgier. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej.
