Alkohol w zawieszeniu poboru akcyzy wyjeżdża z Polski wyłącznie ze składu podatkowego albo od zarejestrowanego wysyłającego, po nadaniu numeru ARC w systemie EMCS (dyrektywa UE 2020/262). Na granicy UE eksport zamyka EMCS raportem wywozu. Od tego miejsca obowiązują przepisy brytyjskie: zgłoszenie importowe w CDS oraz akcyza UK, płatna od razu albo zawieszona w brytyjskim składzie akcyzowym.
Dlaczego auto z alkoholem nie może po prostu wyjechać
Piwo, wino i wyroby spirytusowe to wyroby akcyzowe: podatek jest zawieszony tylko tak długo, jak długo towar porusza się w ściśle opisanej procedurze między uprawnionymi podmiotami. Naczepa, która opuści skład podatkowy bez ważnego e-AD, w świetle przepisów nie jest w drodze do klienta, tylko poza procedurą: akcyza staje się natychmiast wymagalna w pełnej wysokości, a kierowca zatrzymany do kontroli drogowej nie ma jak wykazać, że przewóz odbywa się legalnie. Dlatego transport alkoholu planuje się od dokumentów, nie od auta: najpierw numer ARC, potem załadunek.
Po brexicie doszła druga warstwa. Wielka Brytania jest krajem trzecim, więc ta sama naczepa przechodzi kolejno przez unijną procedurę zawieszenia poboru akcyzy, unijną procedurę wywozu i brytyjski system importowy. Trzy reżimy, trzy komplety danych i jedna zasada: każda rozbieżność zatrzymuje towar, a przy napojach alkoholowych zatrzymanie oznacza wymagalny podatek, nie tylko spóźnioną dostawę.
Krok 1: skład podatkowy albo zarejestrowany wysyłający
Dyrektywa (UE) 2020/262 dopuszcza wysyłkę w zawieszeniu tylko z dwóch punktów startowych: ze składu podatkowego prowadzonego przez uprawnionego składującego albo, dla towaru dopiero zaimportowanego do UE, od zarejestrowanego wysyłającego działającego z miejsca importu. Zwykły magazyn handlowy nie wystarczy, choćby spełniał wszystkie normy sanitarne. Producent lub handlowiec bez własnego zezwolenia korzysta więc ze składu usługowego: wprowadza towar do cudzego składu podatkowego i stamtąd rusza wysyłka.
Drugi warunek to zabezpieczenie akcyzowe, czyli gwarancja pokrywająca ryzyko podatkowe przemieszczenia, wymagana przez art. 17 dyrektywy. Jeśli towar zniknie w trasie, urząd sięga do zabezpieczenia. Wyczerpany limit gwarancji to jeden z częstszych powodów, dla których system nie przyjmie kolejnego e-AD, a załadunek stoi mimo gotowego auta i gotowego towaru.
Krok 2: e-AD i numer ARC przed załadunkiem
Przed fizyczną wysyłką wysyłający przekazuje do EMCS projekt e-AD (komunikat IE815); dyrektywa pozwala złożyć go najwcześniej 7 dni przed wskazaną w dokumencie datą wysyłki. System sprawdza dane i nadaje numer ARC. Dopiero z tym numerem towar może opuścić skład, a osoba towarzysząca przewozowi musi mieć przez całą trasę dokument z numerem ARC: wydruk e-AD albo dokument handlowy z wpisanym kodem, obok zwykłego kompletu przewozowego z listem CMR.
W e-AD wskazuje się między innymi kody CN wyrobów, ilości, odbiorcę oraz, przy eksporcie, urząd celny wywozu. Te dane muszą zgadzać się ze zgłoszeniem wywozowym co do przecinka; jak poprawnie dobrać kod, opisujemy w tekście o kodzie taryfy celnej CN i HS.
Krok 3: granica UE, eksport zamyka EMCS
Wielka Brytania nie uczestniczy w unijnym EMCS od 1 stycznia 2021 r.; wyjątkiem jest Irlandia Północna, która dla wyrobów akcyzowych pozostaje w systemie unijnym. Dla EMCS przemieszczenie kończy się więc nie u brytyjskiego odbiorcy, lecz w miejscu, w którym towar opuszcza obszar celny UE. Eksporter lub jego agencja celna składa zgłoszenie wywozowe z numerem ARC; organy porównują dane zgłoszenia z danymi e-AD i przy rozbieżności wstrzymują zwolnienie towaru (art. 21 dyrektywy 2020/262). Gdy urząd wyprowadzenia, na przykład w Calais lub Rotterdamie, potwierdzi fizyczne wyjście towaru, w EMCS powstaje raport wywozu: to on zamyka przemieszczenie i zwalnia zabezpieczenie akcyzowe.
| Etap | System | Dokument | Kto odpowiada |
|---|---|---|---|
| Przed wysyłką | EMCS (w Polsce PUESC) | projekt e-AD, numer ARC | skład podatkowy lub zarejestrowany wysyłający |
| Przewóz przez UE | kontrole drogowe | wydruk e-AD lub dokument z ARC, list CMR | przewoźnik |
| Zgłoszenie wywozowe | system wywozowy (AES) | zgłoszenie z numerem ARC, numer MRN | eksporter lub agencja celna |
| Wyprowadzenie z UE | AES i EMCS | potwierdzenie wyjścia, raport wywozu | urząd wyprowadzenia |
| Granica brytyjska | GVMS i CDS | GMR, zgłoszenie importowe, akcyza UK albo brytyjski skład akcyzowy | importer, registered consignor |
Krok 4: strona brytyjska i akcyza UK
Od rampy promu zaczyna się osobny świat. Przewoźnik potrzebuje GMR w systemie GVMS, importer zgłoszenia w CDS; praktykę opisujemy w przewodniku GVMS i GMR krok po kroku oraz w artykule o odprawie celnej do UK po brexicie. Brytyjska akcyza od alkoholu jest co do zasady wymagalna przy imporcie. Odroczyć ją można w jeden sposób: towar zaraz po odprawie przemieszcza się w zawieszeniu do brytyjskiego składu akcyzowego, co wymaga brytyjskiego registered consignor i odbywa się w krajowym, brytyjskim EMCS (gov.uk). Od 1 sierpnia 2023 r. wszystkie kategorie alkoholu w UK opodatkowane są według mocy: stawki naliczane od litra czystego alkoholu publikuje gov.uk.
Błędy, które blokują załadunek albo zatrzymują auto
- Towar rusza bez numeru ARC. Najcięższy błąd: przewóz poza zawieszeniem oznacza natychmiastową wymagalność akcyzy i postępowanie. Skład, który wypuści naczepę, bo dokument „zaraz będzie", ryzykuje własnym zezwoleniem.
- Rozbieżność między e-AD a zgłoszeniem wywozowym. Inna ilość, inny kod CN, inny nadawca: porównanie danych w systemie wywozowym wychwytuje różnice i towar czeka do wyjaśnienia zamiast płynąć na prom.
- Wyczerpane zabezpieczenie akcyzowe. System nie przyjmie nowego e-AD, dopóki wcześniejsze przemieszczenia nie zostaną zamknięte raportami i saldo gwarancji się nie zwolni. Otwarte przemieszczenia trzeba domykać na bieżąco.
- e-AD wystawiony jak na dostawę wewnątrzunijną. Przy eksporcie dokument musi wskazywać urząd wywozu jako miejsce przeznaczenia; tryb dokumentu koryguje się przez anulowanie i ponowne wystawienie, a auto w tym czasie stoi.
- Brak ustalonej strony brytyjskiej. Nikt przed wyjazdem nie ustalił, kto jest importerem w UK i czy działa registered consignor: auto dojeżdża do portu, a akcyza brytyjska staje się płatna od razu, bo nie ma jej jak zawiesić dalej.
- Kierowca bez kompletu dokumentów. Wydruk e-AD z numerem ARC, list CMR, dane do GMR: braki wychodzą przy pierwszej kontroli, nie na mailu.
Jak to prowadzimy
Ładunki spożywcze wozimy na co dzień, a napoje objęte akcyzą różnią się od reszty żywności właśnie dokumentami. Jako przewoźnik drogowy koordynujemy okno załadunku ze składem podatkowym klienta i agencją celną, pilnujemy, aby kierowca wyjechał z kompletem: list CMR, wydruk e-AD z numerem ARC, dane do GMR, oraz prowadzimy odprawy eksportowe i awizacje graniczne na trasie Polska-Wielka Brytania. Dysponujemy magazynami w Kielcach, Legnicy i Milton Keynes, także do konsolidacji i przygotowania wysyłek spożywczych. Całą ścieżkę brytyjską zebraliśmy w sekcji eksport do UK, formalności obsługujemy w ramach odpraw celnych, a konkretny transport alkoholu omówisz przez formularz kontaktowy.
