Rębak kupiony na brytyjskiej aukcji arborystycznej to maszyna holowana, ale przez kanał jedzie jako ładunek na naczepie, a nie na zaczepie kulowym. Przyczepa bez ważnych dokumentów, z hamulcem najazdowym o nieznanym stanie i z oponami, które przeleżały sezon na placu, jest kłopotem przy pierwszej kontroli drogowej. Na pokładzie problem znika: dyszel idzie w podporę, lej i komin się składają, a maszyna staje się zwykłą pozycją w liście przewozowym.
Dlaczego rębak nie jedzie na haku
Sprzęt do pielęgnacji drzew schodzi z aukcji partiami, bo wymieniają go cyklicznie te same podmioty: firmy arborystyczne po zakończonym kontrakcie, zarządy dróg i wydziały zieleni po przetargu na nowy tabor. Na jednym placu potrafi więc stać kilka rębaków różnych roczników obok siebie. Pierwsze pytanie kupującego brzmi zwykle tak samo: skoro to przyczepa, czy nie prościej doczepić ją za auto i przejechać nią samodzielnie?
Prościej nie jest. Maszyna schodzi z rynku, na którym jeździła na brytyjskich zasadach, a jej dokumentacja to najczęściej wykaz aukcyjny i tabliczka znamionowa, a nie dowód rejestracyjny przyczepy. Do tego dochodzi stan techniczny, którego nikt nie deklaruje: hamulec najazdowy, łożyska piast, oświetlenie, gniazdo elektryczne. Sprzedaż aukcyjna odbywa się w stanie „jak stoi", więc każda z tych rzeczy może być sprawna albo nie, a dowiadujesz się o tym dopiero w ruchu.
Na naczepie te wszystkie pytania przestają dotyczyć trasy. Rębak jest ładunkiem: liczy się masa, wymiar po złożeniu i to, czy da się go poprawnie zamocować. Resztę sprawdzasz spokojnie w Polsce, przed pierwszym uruchomieniem. Przy okazji odpada temat prowadzenia zestawu przez kogoś, kto tej maszyny nie zna, bo przejazdów sprzętem kupującego o własnych kołach w ogóle nie organizujemy.
Bębnowy czy tarczowy: co się składa przed załadunkiem
Rębaki tarczowe mają wirnik w formie tarczy z nożami i zwykle zwartą zabudowę, bębnowe pracują wirującym bębnem i bywają cięższe przy tej samej średnicy wsadu. Dla przewozu różnica sprowadza się do rozkładu masy na dyszlu oraz do tego, jak głęboko lej wchodzi w obrys. Jedno i drugie sprawdza się na miejscu, bo karta katalogowa opisuje maszynę fabrycznie nową, a nie egzemplarz z dospawanym uchwytem na kanister i z wymienionym dyszlem.
- Lej zasypowy, w większości maszyn składany do góry albo na bok, po złożeniu musi mieć własną blokadę mechaniczną, a nie sam zatrzask roboczy.
- Walce podające zabezpieczone przed obrotem, żeby nie pracowały od drgań w czasie jazdy.
- Belka bezpieczeństwa i wyłącznik awaryjny wokół leja, oglądane przed załadunkiem, bo wystające dźwignie łatwo urwać przy manewrowaniu na placu.
- Komin wyrzutowy z deflektorem, obracany i opuszczany, bo to on najczęściej decyduje o wysokości całości stojącej na naczepie.
- Osłony pasów i sprzęgła, a jeśli którejś brakuje, odnotowujesz to w dokumentach odbioru, żeby później nie było sporu o uszkodzenie w transporcie.
Dyszel, podpory i koło podporowe
Największe ryzyko przy rębaku nie leży w samej maszynie, tylko w tym, co z niej wystaje. Dyszel z zaczepem to długa dźwignia: postawiony pionowo dokłada wysokości, położony poziomo zabiera długość ładunkową i potrafi wejść pod sąsiedni ładunek. Ustawienie wybiera kierowca po obejrzeniu maszyny, ale kończy się zawsze tak samo, czyli dyszel jest podparty i przywiązany, a nie zawieszony na własnej blokadzie transportowej.
Koło podporowe i podpory boczne zjeżdżają do pozycji transportowej i idą w zawleczkę. Pod koła jezdne wchodzą kliny, a pasy zakładasz za punkty ramy wskazane przez producenta, nie za błotniki, osłony ani za sam dyszel. Zasady doboru odciągów opisuje osobno tekst o mocowaniu ładunku według normy EN 12195, a przy rębaku najważniejsze jest to, że maszyna na ogumieniu pneumatycznym osiada po pierwszych kilometrach i napięcie pasów trzeba poprawić na pierwszym postoju.
Zbiornik paliwa opróżniasz przed załadunkiem, tak jak przy każdym sprzęcie spalinowym. Akumulator odłączony i zabezpieczony, olej w układzie hydraulicznym, ale bez wycieku na podłogę pod maszyną. Jeśli rębak cieknie, mówisz o tym przy zamówieniu, bo wtedy wchodzi wanna albo folia i inne miejsce w zestawie.
Zrębka w leju i drewno na pace
Rębak, który pracował do dnia aukcji, ma w leju i w kanale wyrzutowym resztki zrębki, kory i liści. To materiał roślinny, a sprzęt używany w gospodarce leśnej podlega przy wprowadzeniu do Unii granicznej kontroli fitosanitarnej. Procedury nie powtarzam, opisuje ją krok po kroku artykuł o aukcjach rolniczych w Wielkiej Brytanii. Dla rębaka istotne jest, gdzie ten materiał siedzi: pod walcami podającymi, w kolanie komina, w osłonie wirnika i w podwoziu wokół resorów. Mycie ciśnieniowe samego poszycia niczego nie załatwia, dopóki nie zdejmiesz osłon, a to zajmuje więcej czasu niż sam przejazd myjką.
Drugi wątek to drewno, które czasem jedzie razem z maszyną: kliny, podkłady, skrzynia na noże, paleta pod sprzętem. Drewniany materiał opakowaniowy ma własne wymogi i własne oznaczenie, a opisuje je tekst o standardzie ISPM 15 dla palet drewnianych. Najprostsze rozwiązanie jest takie: jeśli nie musisz wieźć cudzych podkładów, nie wieź ich.
Reszta placu jedzie tym samym autem
Wyprzedaż po firmie arborystycznej rzadko kończy się na jednej maszynie. Obok rębaka stoją zwykle frezarki do pni, zrębkarki na podwoziu gąsienicowym, pilarki, przyczepki na noże i podnośniki koszowe do pracy w koronach. Te ostatnie to już inna kategoria przewozowa, opisana w tekście o transporcie wózków widłowych, podnośników i zwyżek. Komplet z jednego placu opłaca się zabrać razem, bo płacisz raz za dojazd na miejsce i raz za zgłoszenie celne.
Sam rębak jest ładunkiem drobnicowym: wchodzi na auto zbiorcze, które czeka na najbliższy zaplanowany wyjazd liniowy, i na trasie przechodzi dwa przeładunki, w magazynie w Milton Keynes oraz w bazie w Kielcach. Jeśli zebrało się tego więcej niż około dwunastu palet, rachunek zaczyna wychodzić na dedykowane auto i sprzęt jedzie bez przeładunków. Odprawy po obu stronach prowadzimy we współpracy ze stałymi agencjami celnymi.
Źródła
- GOV.UK: zasady mocowania ładunków na pojazdach ciężarowych
- PIORiN: warunki fitosanitarne dla maszyn używanych w rolnictwie i leśnictwie
- IPPC: standardy ISPM, w tym wymogi dotyczące drewna
Masz numer pozycji z wykazu i adres placu? Prześlij je przez formularz wyceny transportu, a odpiszemy, czy rębak wchodzi na najbliższy wyjazd zbiorczy, czy lepiej poczekać na komplet z tej samej wyprzedaży. Pytania o zgłoszenia i dokumenty kieruj na stronę odpraw celnych albo prosto do zespołu operacyjnego.
